Rahimde yapışıklık, rahim iç duvarlarının birbirine yapışması sonucunda rahim boşluğunun kısmen veya tamamen kapanmasıdır. Tıpta Asherman Sendromu olarak bilinen bu durum, adet düzensizliklerine, gebelik elde etmede güçlüğe ve tekrarlayan gebelik kayıplarına neden olabilir.
Rahimde yapışıklık neden oluşur?
Rahim iç yüzeyini kaplayan doku, gebelik ve adet döngüsü boyunca değişime uğrar. Bu dokunun hasar görmesi, iyileşme sürecinde rahim içerisinde yapışıklıkların oluşmasına yol açabilir.
Rahimde yapışıklığın en sık nedenleri şunlardır:
- Kürtaj: Özellikle gebelik kaybı veya doğum sonrasında yapılan kürtaj işlemleri sonrasında gelişebilir.
- Doğum sonrası müdahaleler: Doğumdan sonra rahim içerisinde plasenta veya parça kalması nedeniyle yapılan müdahaleler yapışıklığa neden olabilir.
- Rahim içi ameliyatlar: Rahim içerisindeki polip veya miyomların alınması gibi cerrahi işlemler sonrasında gelişebilir.
- Rahim içi enfeksiyonlar: Bazı enfeksiyonlar rahim iç tabakasına zarar vererek yapışıklık oluşmasına yol açabilir.
Rahimde yapışıklığın belirtileri nelerdir?
Rahimde yapışıklık bulunan bazı kadınlarda hiçbir belirti görülmeyebilir. Ancak yapışıklığın derecesine ve rahim içindeki konumuna bağlı olarak şu belirtiler ortaya çıkabilir:
- Adet kanamalarının belirgin şekilde azalması veya tamamen kesilmesi
- Adet dönemlerinde kasık ağrısı
- Gebe kalmakta güçlük
- Tekrarlayan gebelik kayıpları
- Bazı durumlarda adet kanaması olduğu hâlde kanın dışarı atılamamasına bağlı ağrı
Özellikle daha önce kürtaj veya rahim içi cerrahi işlem geçirmiş kadınlarda adet miktarının belirgin şekilde azalması, rahim içi yapışıklık açısından değerlendirme yapılmasını gerektirebilir.
Rahimde yapışıklık nasıl teşhis edilir?
Rahim içi yapışıklıkların tanısında öncelikle hastanın şikâyetleri ve tıbbi öyküsü değerlendirilir. Tanı için farklı yöntemlerden yararlanılabilir:
- Ultrasonografi: Rahim içinin değerlendirilmesine yardımcı olur ancak ince yapışıklıkları göstermeyebilir.
- Rahim filmi (HSG): Rahim boşluğunun şeklini ve tüplerin durumunu değerlendirmek için kullanılabilir. Rahim içindeki bazı yapışıklıklar bu yöntemle fark edilebilir.
- Histeroskopi: Rahim içinin ince bir kamera yardımıyla doğrudan görüntülenmesini sağlar. Yapışıklıkların tanısında en güvenilir yöntemdir ve aynı seansta tedaviye de olanak tanır.
Histeroskopi ile rahim içi yapışıklık tedavisi nasıl yapılır?
Histeroskopi, rahim içindeki yapışıklıkların cerrahi kesi yapılmadan, vajinal yoldan rahim ağzı aracılığıyla tedavi edilmesini sağlayan bir yöntemdir.
İşlem sırasında ince kameralı bir cihaz rahim ağzından rahim içerisine ilerletilir. Kamera sayesinde rahim içi görüntülenir ve yapışıklıklar doğrudan gözlemlenir. Daha sonra özel cerrahi aletler yardımıyla yapışıklıklar dikkatli bir şekilde açılarak rahim boşluğunun normal şekline dönmesi hedeflenir.
İşlem genellikle anestezi altında gerçekleştirilir. Karından herhangi bir kesi yapılmaz ve çoğu hasta aynı gün taburcu olabilir.
Yapışıklıkların yoğunluğuna ve yaygınlığına göre tek bir işlem yeterli olabileceği gibi bazı hastalarda birden fazla histeroskopi gerekebilir.
Histeroskopi sonrası nelere dikkat edilmelidir?
Histeroskopi sonrasında hafif kasık ağrısı ve birkaç gün sürebilen lekelenme tarzında kanama görülebilir. Çoğu hasta kısa sürede günlük yaşamına dönebilir.
Yapışıklıkların yeniden oluşmasını önlemek amacıyla bazı hastalarda rahim içerisine geçici bir balon yerleştirilmesi, özel bariyer uygulamaları veya hormon tedavisi gibi yöntemler kullanılabilir. Hangi yöntemin uygulanacağı yapışıklığın derecesine ve hastanın durumuna göre belirlenir.
Özellikle ileri derecede yapışıklığı olan hastalarda tedavi sonrasında rahim içinin yeniden değerlendirilmesi gerekebilir. Ateş, şiddetli karın ağrısı, kötü kokulu akıntı veya yoğun kanama gelişmesi durumunda doktora başvurulmalıdır.
Rahim içi yapışıklık tedavisinden sonra gebelik mümkün müdür?
Rahim içi yapışıklıkların histeroskopi ile açılması, rahim boşluğunun yeniden normal hâle gelmesini sağlayarak gebelik şansını artırabilir. Özellikle hafif ve orta dereceli yapışıklıklarda başarılı sonuçlar alınabilir.
Ancak gebelik şansı, yapışıklığın derecesine, rahim iç tabakasının ne kadar etkilendiğine, hastanın yaşına ve eşlik eden diğer üreme sorunlarına bağlıdır. İleri derecede yapışıklıklarda tedaviye rağmen rahim iç tabakası yeterince iyileşmeyebilir ve yapışıklıklar tekrarlayabilir. Bu nedenle tedavi sonrasında gebelik planlaması, doktorun değerlendirmesine göre yapılmalıdır.