Aşırı aktif mesane, mesanenin (idrar torbasının) idrarla yeterince dolmasını beklemeden aniden kasılması ve kişide ani, ertelenmesi zor idrar yapma isteği oluşturması durumudur. Her yaşta görülebilmekle birlikte özellikle ilerleyen yaşlarda daha sık karşılaşılır. Kadınlarda ve erkeklerde ortaya çıkabilir ve kişinin günlük yaşamını, sosyal aktivitelerini ve uyku düzenini olumsuz etkileyebilir.
Aşırı aktif mesanenin belirtileri nelerdir?
Aşırı aktif mesanesi olan kişilerde aşağıdaki belirtiler görülebilir:
- Ani idrar yapma isteği: Kişi aniden tuvalete gitme ihtiyacı hisseder ve idrarını tutmakta zorlanabilir.
- Sık idrara çıkma: Gün içinde normalden daha sık tuvalete gitme ihtiyacı oluşur.
- Gece idrara kalkma: Gece uykudan uyanarak bir veya birden fazla kez idrar yapmak gerekebilir.
- Sıkışma tipi idrar kaçırma: Ani idrar yapma isteğiyle birlikte tuvalete yetişemeden idrar kaçırma görülebilir. Ancak her aşırı aktif mesane hastasında idrar kaçırma olmak zorunda değildir.
Aşırı aktif mesane neden olur?
Mesane, idrarı depolayan ve uygun zamanda boşaltan bir organdır. Normalde mesane dolarken kasları gevşek kalır ve beyne idrar yapma ihtiyacıyla ilgili sinyaller gönderilir. Aşırı aktif mesanede ise mesane kası istemsiz olarak kasılabilir ve aniden idrar yapma isteği ortaya çıkabilir.
Bazı kişilerde belirgin bir neden saptanamayabilir. İdrar yolu enfeksiyonları, mesane taşları, diyabet, bazı nörolojik hastalıklar ve belirli ilaçlar benzer şikâyetlere yol açabileceğinden, doğru tanı için bu durumların değerlendirilmesi önemlidir.
Aşırı aktif mesane nasıl teşhis edilir?
Tanı, kişinin şikâyetlerinin dinlenmesi ve doktor tarafından yapılacak değerlendirme ile konur. Gerekli görüldüğünde:
- İdrar yolu enfeksiyonunu dışlamak için idrar tahlili ve kültürü,
- Mesanede idrar kaldığını değerlendirmek için ultrasonografi,
- İdrara çıkma sıklığını ve miktarını takip etmek için mesane günlüğü,
- Bazı durumlarda ek ürolojik incelemeler yapılabilir.
Aşırı aktif mesane nasıl tedavi edilir?
Tedavi, şikâyetlerin şiddetine ve kişinin genel sağlık durumuna göre planlanır.
1. Yaşam tarzı değişiklikleri
- Çay, kahve ve kafeinli içeceklerin tüketimini azaltmak,
- Gün boyunca yeterli miktarda su içmek, ancak özellikle akşam saatlerinde aşırı sıvı tüketiminden kaçınmak,
- Kabızlığı önlemek,
- Fazla kilo varsa kilo vermek,
- Mesaneyi belirli aralıklarla boşaltmayı öğrenmek.
2. Mesane eğitimi ve pelvik taban egzersizleri
Mesane eğitimiyle tuvalete gitme aralıkları zaman içinde kontrollü olarak artırılabilir. Pelvik taban kaslarını güçlendiren egzersizler, özellikle idrar kaçırma şikâyeti olan kişilerde faydalı olabilir. Bu yöntemlerin düzenli uygulanması önemlidir.
3. İlaç tedavisi
Yaşam tarzı değişiklikleri yeterli olmadığında doktor tarafından mesane kasının istemsiz kasılmalarını azaltan ilaçlar önerilebilir. Bu ilaçların bazıları ağız kuruluğu, kabızlık veya tansiyon değişiklikleri gibi yan etkilere neden olabilir. İlaç seçimi kişinin sağlık durumuna göre yapılmalıdır.
4. İleri tedavi yöntemleri
İlaç tedavisinden yeterli fayda görülmeyen bazı kişilerde mesane içine botulinum toksini (Botoks) uygulanması, sinir uyarım tedavileri veya diğer ileri tedavi seçenekleri değerlendirilebilir.
İdrar kaçırma her iki kadından birinde görülebilir ama normal bir durum değildir ve tedavi edilmesi gerekir.