Dış gebelik nedir?
Dış gebelik, döllenmiş yumurtanın rahim içine yerleşmesi gerekirken rahim dışında bir yere yerleşmesiyle oluşur. En sık fallop tüplerinde, yani yumurtalıklarla rahim arasındaki kanallarda görülür.
Dış gebelik normal bir gebelik gibi gelişemez ve gebeliğin sağlıklı bir şekilde devam etmesi mümkün değildir. Erken tanı ve uygun tedavi, annenin sağlığını korumak açısından büyük önem taşır.
Dış gebeliğin belirtileri nelerdir?
Dış gebelik başlangıçta hiçbir belirti vermeyebilir. En sık görülen belirtiler şunlardır:
- Adet gecikmesi ve gebelik testinin pozitif çıkması
- Kasık veya alt karın bölgesinde, özellikle tek taraflı ağrı
- Vajinal kanama veya kahverengi lekelenme
- Omuz ucunda ağrı
- Baş dönmesi, halsizlik veya bayılma hissi
Şiddetli karın ağrısı, bayılma, belirgin baş dönmesi veya yoğun kanama varsa acil servise başvurulmalıdır. Bunlar, dış gebeliğin tüpte yırtılmaya ve karın içine kanamaya yol açtığının işareti olabilir. Bu durum hayatı tehdit edebilir.
Dış gebelik nasıl teşhis edilir?
Dış gebelik tanısında hastanın şikâyetleri, muayene bulguları ve bazı testler birlikte değerlendirilir.
- Gebelik hormonu (β-hCG): Kanda ölçülür. Gerektiğinde belirli aralıklarla tekrarlanarak hormonun değişimi izlenir.
- Vajinal ultrasonografi: Gebeliğin rahim içinde mi, dışında mı olduğu araştırılır.
- Gerekli durumlarda ek incelemeler: Tanı kesin değilse tekrarlayan kan testleri ve ultrason incelemeleri yapılabilir.
Gebelik testinin pozitif olması ancak ultrasonografide rahim içinde gebelik görülmemesi, tek başına dış gebelik tanısı koydurmaz. Gebelik çok erken dönemde olabilir. Bu nedenle kesin tanı için takip gerekebilir.
Dış gebelik nasıl tedavi edilir?
Tedavi yöntemi; hastanın genel durumuna, ağrı ve kanama olup olmamasına, gebeliğin büyüklüğüne, β-hCG düzeyine ve ultrason bulgularına göre belirlenir.
1. Yakın takip
Hasta klinik olarak stabilse, belirgin şikâyeti yoksa ve gebelik hormonu kendiliğinden düşüyorsa hekim yakın takip önerebilir. Bu süreçte düzenli kan testleri ve gerektiğinde ultrason yapılır. Takibin güvenli olmadığı durumlarda başka tedavilere geçilir.
2. İlaç tedavisi
Uygun hastalarda metotreksat adı verilen ilaç kullanılabilir. Bu ilaç, gebelik dokusunun gelişimini durdurur. Tedaviden sonra gebelik hormonu tamamen negatifleşene kadar kan testleriyle takip yapılması gerekir. Bazen ek doz veya cerrahi tedavi gerekebilir.
Metotreksat her hastaya uygun değildir. Tedavi kararı; hastanın genel durumu, kanama riski, laboratuvar sonuçları ve ultrason bulguları dikkate alınarak verilir.
3. Cerrahi tedavi
Şiddetli ağrı, iç kanama, tüpte yırtılma şüphesi veya ilaç tedavisinin uygun olmadığı durumlarda ameliyat gerekebilir. Ameliyat çoğunlukla laparoskopi adı verilen kapalı yöntemle yapılır. Acil durumlarda farklı bir cerrahi yaklaşım gerekebilir.
Ameliyat sırasında gebelik dokusu çıkarılır. Tüpün durumu ve kanamanın şiddetine göre yalnızca gebelik dokusu alınabilir veya etkilenen tüpün çıkarılması gerekebilir.
Dış gebelik gelecekte çocuk sahibi olmayı engeller mi?
Dış gebelik geçiren birçok kadın daha sonra doğal yollarla gebe kalabilir. Ancak doğurganlık, diğer tüpün durumuna, daha önce yaşanan tüp hastalıklarına ve diğer kişisel faktörlere bağlıdır.
Özellikle çocuk sahibi olmak isteyen kadınlarda, tedavi planı oluşturulurken doğurganlığın korunması da dikkate alınır. Bir sonraki gebelikte, gebeliğin rahim içinde yerleştiğini erken dönemde ultrasonografiyle doğrulamak önemlidir.