HPV nedir?
HPV (Human Papilloma Virus – İnsan Papilloma Virüsü), toplumda oldukça yaygın görülen bir virüstür ve görülme sıklığı giderek artmaktadır. En sık cinsel temas yoluyla bulaşır ve hem kadınlarda hem erkeklerde enfeksiyona neden olabilir. HPV’nin 200’den fazla tipi vardır. Bazı HPV tipleri genital siğillere, bazıları ise başta rahim ağzı kanseri olmak üzere çeşitli kanserlere neden olabilir.
HPV enfeksiyonu çoğu kişide bağışıklık sistemi tarafından zaman içinde temizlenir. Ancak bazı HPV tipleri vücutta uzun süre kalırsa hücrelerde değişikliklere ve yıllar içinde kansere yol açabilir.
HPV 9’lu aşı nedir?
HPV 9’lu aşı, HPV’nin kansere ve genital siğillere en sık neden olan 9 farklı tipine karşı koruma sağlayan bir aşıdır.
Aşının hedeflediği HPV tipleri:
6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 ve 58
Bu tipler arasında özellikle 16 ve 18, rahim ağzı kanserlerinin önemli bir bölümünden sorumludur. 6 ve 11 numaralı tipler ise genital siğillerin en sık nedenleri arasındadır.
HPV aşısı hangi hastalıklara karşı korur?
HPV aşısı başta:
- Rahim ağzı kanseri
- Rahim ağzında kanser öncüsü lezyonlar
- Vajina ve vulva kanserleri
- Anal kanser
- Penis kanseri
- HPV ile ilişkili bazı ağız ve boğaz kanserleri
- Genital siğiller
gibi HPV ile ilişkili hastalıklara karşı koruma sağlar.
HPV aşısı yalnızca kadınlara yönelik değildir. Erkekler de HPV enfeksiyonu açısından risk altındadır ve aşıdan fayda görürler.
HPV aşısı kanser yapar mı?
Hayır.
HPV aşısı canlı HPV virüsü içermez ve HPV enfeksiyonuna neden olmaz. Aşının amacı bağışıklık sistemini HPV’ye karşı önceden hazırlamaktır.
Bugüne kadar yapılan çok sayıda bilimsel çalışma, HPV aşılarının genel olarak güvenli olduğunu göstermiştir.
HPV aşısı HPV enfeksiyonunu tedavi eder mi?
Hayır. HPV aşısı mevcut bir HPV enfeksiyonunu veya HPV’ye bağlı oluşmuş lezyonu tedavi etmek amacıyla kullanılmaz.
Ancak kişi daha önce HPV ile karşılaşmış olsa bile, aşının kapsadığı diğer HPV tiplerine karşı koruma sağlayabileceği için aşı yine de faydalı olabilir.
HPV aşısı kimlere yapılabilir?
HPV aşısı hem kadınlara hem erkeklere uygulanabilir.
En yüksek koruyucu etkinlik, kişinin HPV ile karşılaşmasından önce aşılanmasıyla elde edilir. Bu nedenle aşılamanın genç yaşlarda yapılması özellikle önemlidir.
Bununla birlikte daha ileri yaşlarda da aşı yapılması HPV bulaşını engellemekte ve koruyucu olmaktadır. Aşının hangi yaşta ve kaç doz uygulanacağı kişinin yaşına ve sağlık durumuna göre değerlendirilmelidir.
Kaç doz HPV aşısı yapılır?
Aşı programı yaşa ve kişinin bağışıklık sistemi durumuna göre değişebilir.
Genel olarak:
- 9–14 yaş: 2 doz
- 15 yaş ve üzeri: 3 doz
uygulama şemaları kullanılmaktadır. Aşı takviminizin sizin için uygun şekilde belirlenmesi için doktorunuza danışmanız gerekir.
Aşıdan önce HPV testi yaptırmak gerekir mi?
Hayır.
HPV aşısı yaptırmak için rutin olarak HPV testi yaptırılması gerekli değildir.
Daha önce HPV ile karşılaşmış olmak da aşı yapılmasına engel değildir.
HPV aşısı yaptıran kişilerin smear testi yaptırmasına gerek var mı?
Evet. Bu çok önemli bir noktadır.
HPV aşısı rahim ağzı kanserine karşı çok güçlü bir koruma sağlasa da HPV ile ilişkili tüm kanserleri ve tüm HPV tiplerini kapsamaz. Ayrıca rahim ağzı kanserinin HPV’den bağımsız türleri de vardır.
Bu nedenle aşı olmuş kadınların da yaşlarına ve risk durumlarına uygun şekilde rahim ağzı kanseri taramalarını yaptırmaları gerekir.
Aşı ve düzenli tarama birbirinin alternatifi değil, birbirini tamamlayan iki önemli korunma yöntemidir.
HPV aşısının yan etkileri var mı?
HPV aşıları genellikle iyi tolere edilir.
En sık görülebilen yan etkiler:
- Aşı yapılan bölgede ağrı
- Kızarıklık veya şişlik
- Halsizlik
- Baş ağrısı
- Hafif ateş
- Kas veya eklem ağrısı
gibi genellikle kısa süreli şikâyetlerdir.
Diğer aşı ve ilaçlarda olduğu gibi çok nadiren ciddi alerjik reaksiyonlar görülebilir. Aşı sonrasında kısa süre sağlık kuruluşunda beklemek bu nedenle önerilebilir.
HPV aşısı kısırlığa neden olur mu?
HPV aşısının kısırlığa neden olduğunu gösteren güvenilir bilimsel bir kanıt bulunmamaktadır.
Aksine, HPV enfeksiyonlarının neden olabileceği kanserler ve bunların tedavileri doğurganlık üzerinde olumsuz etkilere yol açabilir. HPV aşısının amacı bu hastalıkların gelişme riskini azaltmaktır.
Aşı olduktan sonra HPV bulaşabilir mi?
Evet.
9’lu HPV aşısı 9 HPV tipine karşı koruma sağlar ancak HPV’nin tüm tiplerini kapsamaz.
Ayrıca aşı, mevcut enfeksiyonu ortadan kaldırmaz.
Bu nedenle HPV aşısı olan kişilerin de güvenli cinsel ilişki konusunda dikkatli olması ve kadınların önerilen rahim ağzı kanseri taramalarını yaptırması önemlidir.
Sonuç
HPV enfeksiyonu çok yaygındır ve bazı HPV tipleri yıllar içinde kansere neden olabilir.
HPV 9’lu aşı, HPV’ye bağlı kanserlerin ve genital siğillerin önlenmesinde önemli bir korunma yöntemidir. Hem kadınlar hem de erkekler için değerlendirilebilir.
En yüksek koruma, HPV ile karşılaşmadan önce aşılanmakla elde edilir. Ancak daha önce HPV ile karşılaşmış kişilerde de aşının kapsadığı diğer HPV tiplerine karşı koruma sağlama potansiyeli vardır.
Unutmayın: HPV aşısı bir tedavi değil, korunma yöntemidir. Aşı olmak ve uygun yaşlarda düzenli kanser taramalarını yaptırmak, HPV’ye bağlı hastalıkların önlenmesinde birlikte önem taşır.
HPV aşısı ve doz programı kişiye göre değişebileceğinden, aşılama öncesinde hekiminizden bilgi almanız önerilir.