Gebelik sırasında bebeğin eşi olarak bilinen plasenta, bebeğin anne karnında beslenmesini ve oksijen almasını sağlar. Normalde doğumdan sonra plasenta rahim duvarından ayrılarak dışarı çıkar.
Bazı gebeliklerde ise plasenta rahim duvarına normalden çok daha fazla yapışabilir ve rahim kasının içine, hatta rahmin dış yüzeyine kadar ilerleyebilir. Bu durum plasenta akreta spektrumu olarak adlandırılır. Plasentanın rahim duvarının en derin tabakalarına kadar ilerlemesine ise plasenta perkreata (yapışık plasenta) denir.
Plasenta perkreata neden önemlidir?
Plasentanın rahim duvarından ayrılamaması doğum sırasında çok ciddi kanamalara neden olabilir. Özellikle plasentanın rahim dışına ve komşu organlara, örneğin mesaneye doğru ilerlediği durumlarda ameliyat daha karmaşık hale gelebilir.
Bu nedenle plasenta perkreata tanısı alan gebelerin, mümkünse gebelik sırasında deneyimli kadın doğum uzmanlarının ve ciddi kanama durumlarına müdahale edebilecek donanımlı merkezlerde takip edilmesi önemlidir.
Rahim mutlaka alınmak zorunda mıdır?
Plasenta perkreata ciddi ve hayatı tehdit edebilen bir durumdur. Geleneksel yaklaşımda çoğu zaman rahmin alınması (histerektomi) gerekebilir. Ancak deneyimin artması ile birlikte uygun koşullar mevcutsa rahmi korumaya yönelik cerrahi yöntemler uygulanabilir.
Buradaki amaç yalnızca rahmi korumak değil, aynı zamanda annenin güvenliğini sağlamaktır. Bu nedenle rahim koruyucu cerrahi her hasta için uygun değildir.
Rahim koruyucu cerrahi nedir?
Rahim koruyucu cerrahide temel amaç, plasentayı zorla rahimden ayırmaya çalışarak ciddi kanamaya neden olmadan, plasentanın bulunduğu bölgeyi kontrollü şekilde yönetmek ve rahmi mümkün olduğunca korumaktır.
Bu hastalarda ise plasentanın bulunduğu bölgenin cerrahi olarak çıkarılması ve rahmin onarılması gibi daha ileri rahim koruyucu yöntemler uygulanır.
Hangi yöntemin kullanılacağı; plasentanın yerleşimine, rahim duvarına ne kadar ilerlediğine, komşu organlarla ilişkisine, kanama durumuna ve hastanın genel durumuna göre belirlenir.
Rahim koruyucu cerrahide önemli faktör, cerrahın tecrübesidir.
Ameliyat sırasında kontrol edilemeyen ciddi kanama meydana gelirse annenin hayatını korumak için rahmin alınması gerekebilir. Bu nedenle ameliyat öncesinde hasta ve ailesi bu olasılık hakkında ayrıntılı olarak bilgilendirilmelidir.
Rahim korunursa tekrar gebelik mümkün olur mu?
Rahmin başarılı bir şekilde korunması, gelecekte gebelik ihtimalinin devam etmesini sağlayabilir. Ancak plasenta perkreata nedeniyle rahim koruyucu cerrahi geçiren kadınlarda sonraki gebelikler yüksek riskli gebelikler olarak değerlendirilir.
Özellikle daha sonraki gebeliklerde plasentanın rahme yerleşimi ve önceki ameliyat bölgesi dikkatle değerlendirilmelidir.
Unutulmaması gereken en önemli nokta
Plasenta perkreata ciddi bir durumdur, ancak uygun hastalarda artan cerrahi deneyimle birlikte rahim koruyucu cerrahi bir seçenektir. Bunun için doğru tanı, deneyimli bir cerrahi ekip ve gerektiğinde kanama ile mücadele edebilecek tüm imkanların hazır bulunduğu bir merkez büyük önem taşır.
Rahim koruyucu cerrahide hedef, hem annenin hayatını ve sağlığını güvence altına almak hem de mümkün olan hastalarda rahmin korunmasını sağlamaktır.